Namatay lolo namin, paano ma-transfer ang lupa sa mga tagapagmana?

Dumaan kami dito sa lupa ng lola namin. Kapag walang will, ang tawag dito ay intestate succession, at karaniwang ginagawa ang Extrajudicial Settlement of Estate — pwede ito kung lahat ng heirs ay sang-ayon at nasa hustong gulang (o may representasyon ang menor). Ganito: kumuha kayo ng abogado o notaryo para gumawa ng Deed of Extrajudicial Settlement, kailangan ma-publish sa newspaper ng 3 weeks, magbayad ng estate tax sa BIR (may amnesty minsan, tignan niyo), tapos i-transfer sa Registry of Deeds at Assessor's office. Kung nag-aaway ang mga heirs at hindi magkasundo, mapupunta ito sa korte (judicial partition) na mas matagal at mahal. Bilang apo, kung buhay pa magulang mo, sila ang direktang heir; kung patay na, kayo ang tumatayo sa lugar nila (right of representation). Kumonsulta talaga sa abogado para hindi kayo madaya.

Yung estate tax bantayan niyo — matagal na kayang nag-accumulate ng penalty kung hindi nabayaran agad matapos mamatay. May estate tax amnesty ang gobyerno paminsan-minsan, malaking tipid yun, kaya i-check niyo sa BIR kung available pa. Yung away sa hatian, mas mabuti kung may neutral na mediator o abogado na magpapaliwanag ng legal shares base sa batas, hindi base sa kung sino malakas ang loob. Yung legitime ng bawat heir protektado ng batas.

Reminder: i-verify muna kung ang lupa ba ay titulado (may Torrens title) o tax declaration lang, kasi magkaiba ang proseso at mas magulo yung walang malinis na titulo. Kunin niyo yung certified true copy ng title sa Registry of Deeds. Kumonsulta sa abogado o sa PAO kung kayang qualify — mahalaga to kasi minsan yung mga apo talaga ang nadadaya kung walang gabay. Wag kayo pumirma ng kahit anong dokumento na hindi niyo naiintindihan.